محمد يوسف حريرى

45

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

ب - جماعتى از مؤمنين گناهكار مىباشند كه از دخول به بهشت ممنوعند و اينان را در آن‌جا نگاه داشته‌اند و ليكن اميد دارند كه به شفاعت پيغمبر و امام داخل بهشت شوند . پس پيغمبران و خلفاى ايشان به امر پروردگار شفاعت كنند و داخل بهشت گردند . ( كلم الطيب ، ص 727 - مكتب اسلام ، ش 357 ، ص 6 الى 11 و . . . ) اصحاب افك - افك اصحاب ايكه ( ا ك ) وَ إِنْ كانَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ لَظالِمِينَ ( حجر - 78 ) از اصحاب ايكه چهار بار در قرآن مجيد ( حجر 78 - شعراء 176 - ص 12 - ق 13 ) ياد شده است ولى آيات مربوط به قوم ايكه در تمامى قرآن 22 آيه است و داستان نسبتا مشروح آن در سورهء شعراء است . اصحاب ايكه به عنوان قومى ظالم و تكذيب كنندهء پيامبران معرفى شده‌اند كه در برابر مواعظ حضرت شعيب عليه السّلام او را مسخره مىكردند و از وى مىخواستند تا بلايى فرود آورد و سرانجام بلا به صورت صاعقه نازل شد و همگى هلاك شدند . طبق نوشته‌ها اصحاب ايكه در شهرى كه داراى درختان بسيار و بيشه مانندى بود ( ايكه به معنى درختان به هم پيچيده و نخلستان و بيشه درختان ) مىزيستند و در تنعم و رفاه بودند . بعضى از اهل تفسير اصحاب ايكه را همان قوم مدين شناختند كه حضرت شعيب عليه السّلام بر ايشان رسالت داشت و با صحيه هلاك شدند ، و برخى ديگر اهل مدين را از اصحاب ايكه جدا دانسته و گفتند آن حضرت بر ايشان نيز رسالت داشت و اينان از طايفه و قوم آن حضرت نبودند . اصحاب جحيم ( ج ) وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ ( مائده - 10 ) اهل دوزخ . جهنميان . اصحاب جنت ( ج نّ ) 1 . لا يَسْتَوِي أَصْحابُ النَّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ ( حشر - 20 ) اهل بهشتند . بهشتيان . 2 . إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ ( قلم - 17 ) اهل بستان ( باغ ) . در سورهء قلم ( از آيهء 17 الى 33 ) به قصّه اصحاب جنت اشاره است و به‌طور خلاصه مفاد آيات اين است كه آنها سوگند ياد مىكردند كه بامدادان به بستان روند و ميوهء آن را بچينند و از ورود مسكينان ممانعت كنند . بر اثر اين نيت بوستان خاكستر مىشود و لذا آنها يكديگر را بر ستمكارى خود ملامت مىكنند و اميدوار مىشوند كه خداوند بهتر از آن عوضشان دهد . اصحاب حجر ( ح ) وَ لَقَدْ كَذَّبَ أَصْحابُ الْحِجْرِ الْمُرْسَلِينَ ( حجر - 80 ) در قرآن يك بار از اينان ياد شده است و خلاصهء مفاد آيات ( 80 الى 84 ) سورهء حجر اين است كه اصحاب حجر رسولان را تكذيب كردند و در كوه‌ها منزل ساختند تا از خطر ايمن باشند اما صبحگاهى صيحهء عذاب آنها را نابود كرد و بر فراز كوه‌ها با همهء ذخاير و ثروت از هلاك ايمن نگرديدند . مفسرين « حجر » را نام شهرى دانسته‌اند در نزديكى وادى القرى ( كه در مسير كاروان مدينه و شام قرار داشت ) و گويند حجر مسكن قوم ثمود بوده و اصحاب حجر را بر قوم ثمود منطبق كرده و